Je hoort het steeds vaker: “Mijn paard heeft waarschijnlijk maagzweren.” Waar je vroeger bij stress vooral aan mensen dacht, lijkt het nu alsof elk sportpaard (en zelfs recreatiepaarden en zelfs veulens) ermee te maken kan krijgen. Recent onderzoek heeft ook aangetoond dat tot 90% van sportpaarden in training met maagzweren te maken kunnen krijgen.
En eerlijk is eerlijk: dat is niet zo’n vreemd idee. Het paard is gebouwd als grazer. Rustig eten, veel vezels, weinig grote pieken in stress of training. In de praktijk vragen we vaak precies het tegenovergestelde. Minder grazen, meer prikkels, vaste voertijden, training en transport.
Maagzweren zijn dan ook niet alleen een “maagprobleem”. Ze raken welzijn, gedrag én prestaties. Gelukkig kun je met de juiste kennis en een helder plan veel winst behalen.
Om goed te kunnen begrijpen wat maagzweren zijn en hoe ze ontstaan, het belangrijk om ons te realiseren dat de bouw en functie van hun maagdarmkanaal anders is dan het onze en van grote omnivoren en carnivoren. In verhouding tot het lichaamsgewicht heeft een paard een relatief kleine maag. Een paard van 500kg heeft een maaginhoud van 15 liter, terwijl bijvoorbeeld een leeuw van 190kg ook een maaginhoud van 12-15kg heeft.
De maag van een paard werkt grotendeels als een doorgang richting de dunne darm, niet als opslagplaats voor grote maaltijden. De paardenmaag is gebouwd op vrijwel continu kleine beetjes ruwvoer gedurende dag. Terwijl de maag van roofdieren gemaakt zijn om in één keer grote hoeveelheden voedsel te verwerken.
Doordat de paardenmaag gemaakt is voor het continu verwerken van kleine hoeveelheden ruwvoer, maakt het de hele dag door maagzuur aan. Bij veel omnivoren en carnivoren (zo ook bij mensen) is het zo dat de maag pas maagzuur gaat maken, als voedsel in de maag komt. Bij paarden is dat niet zo.
Daar komt bij dat de paardenmaag, in tegenstelling tot bij heel veel andere diersoorten, bestaat uit twee duidelijk verschillende zones:
Het bovenste squameuze fundus of niet-klierrijke deel van de maag bestaat uit een zachter kwetsbaar slijmvlies. In dit deel van de maag vindt de eerste vertering van voornamelijk zetmelen en suikers plaats. Dit zachtere slijmvlies is minder goed beschermt tegen het maagzuur.
Het onderste glandulaire deel of kleurrijke deel is het deel van de maag wat maagzuur en andere verteringssappen produceert. Dit deel is bedekt met een beschermende slijmlaag en is ontworpen om met een zure omgeving om te gaan. In dit deel is de pH laag (zuur), maar onder normale omstandigheden is er bescherming aanwezig.
Maagzuur is niet de vijand. Maagzuur, in combinatie met andere verteringssappen, helpen bij de vertering van het voedsel, zorgen ervoor dat mineralen worden omgezet om te kunnen worden opgenomen en het is ook een slimme barrière tegen ongewenste bacteriën richting de dunne darm. Juist daarom is het niet de bedoeling om de maag permanent te “neutraliseren”. Kortdurend bufferen kan helpen om irritatie en pijn te verlichten, maar structureel en continu bufferen kan de natuurlijke functie van de maag verstoren.
Bij de bescherming van de maagwand speelt naast slijm en buffering nog een ander stofje een sleutelrol: prostaglandines. Dit zijn signaalstofjes die als het ware de “controlecentrale” van maagbescherming vormen. Prostaglandines hebben drie cruciale functies:
Dit is bijzonder belangrijk omdat de paardenmaag (anders dan de menselijke maag) 24 uur per dag zuur produceert. Er is geen “aan/uit”-knop. Juist daarom zijn prostaglandines onmisbaar: ze zorgen voor een voortdurend evenwicht tussen zuurproductie en bescherming. Zonder voldoende prostaglandine-activiteit kan dat evenwicht snel verstoord raken, wat de kans op maagzweren vergroot. Dit is ook waarom ruwvoer zó belangrijk is: een goed rantsoen met voldoende vezels ondersteunt indirect een gezonde prostaglandine-functie en daarmee het natuurlijke beschermingssysteem van de maag.
EGUS is de verzamelnaam voor maagzweren bij paarden. Zweren kunnen op verschillende plekken in de maag voorkomen en verschillen in oorzaak en aanpak.
In grote lijnen worden er twee typen maagproblemen onderscheiden:
De kern is simpel: paarden maken maagzuur continu aan. Bescherming komt vooral via twee routes: vezels in de maag en speekselproductie.
Tijdens het eten van ruwvoer kauwt een paard lang en veel. Dat zorgt voor speeksel, met daarin een bufferende werking (o.a. natriumbicarbonaat). Ruwvoer blijft bovendien langer in de maag aanwezig dan krachtvoer, waardoor er langer “massa” in de maag is die de zure omgeving helpt dempen en stabiliseren. Dit is juist nuttig bij een maag die 24/7 zuur produceert.
Stress is een grote trigger. Niet alleen “mentale” stress, maar ook stress door intensieve training, transport en veranderende routines.
Tijdens arbeid verandert ook de dynamiek in de maag. Onder normale omstandigheden blijft het niveau van de maaginhoud grotendeels onder de scheidslijn. Maar bij intensieve beweging kan zure maaginhoud vaker in contact komen met het kwetsbare bovenste deel. Als dat structureel gebeurt, vergroot dat het risico op schade aan de maagwand.
In de praktijk zie je dit vaak bij jonge paarden in training, paarden die intensief werken, of paarden die in periodes van meer spanning zitten.
Maagzweren kunnen zich heel verschillend uiten. Denk aan:
Belangrijk: symptomen kunnen overlappen met andere problemen (gebitsproblemen, wormdruk, zadelpijn, hormonale factoren). Blijf daarom altijd kritisch.
Een supplement werkt het best als de basis klopt. Bij (verdenking op) maagzweren is dit de ondergrond:
Een logisch traject: acute ondersteuning, herstel vasthouden, onderhoud
Vaak heeft je paard bij maagzweren meer ondersteuning nodig, dan alleen management en voeraanpassingen. Om het herstel en onderhoudt bij maagzweren zo goed mogelijk te faciliteren, hebben we het Egusin-concept ontwikkeld. Met onze 3 supplementen kun je je paard in iedere fase van het herstel optimaal ondersteunen. We werken daarin met een duidelijke opbouw. Niet omdat “meer altijd beter” is, maar omdat de maag ook fysiologisch in balans moet blijven. Te lang en te sterk bufferen is niet wenselijk. Daarom is er een traject met verschillende doelen per fase.
Bij paarden die direct ondersteuning van de maag nodig hebben, bijvoorbeeld bij pijnklachten, sterk veranderend gedrag of staken.
De naam Egusin SLH verwijst naar EGUS en het concept Stomach Lining Healing: ondersteuning van de maagwand bij maagirritaties.
Egusin SLH bevat sterk bufferende componenten die bijdragen aan een normale zuurbalans en helpt de maagwand te ondersteunen bij herstel van de inwerking van maagzuur. Daarnaast zijn er (natuurlijke) gelvormende componenten die een beschermlaag kunnen helpen vormen op het maagslijmvlies. Ook bevat het componenten die bijdragen aan balans in de darmflora en daarmee de vertering ondersteunen.
Geef 50 gram per 100 kg lichaamsgewicht per dag, verdeeld over ochtend- en avondrantsoen. Een paard van 500 kg krijgt dan 250 gram per dag. Geef maximaal 350 gram per dier per dag.
Na ongeveer 4 weken (twee emmers) wordt geadviseerd over te stappen op Egusin 250 om herstel te onderhouden en terugkeer van klachten te helpen voorkomen.
Veel terugval ontstaat wanneer je stopt zodra het beter lijkt te gaan. Terwijl de maagwand dan vaak nog aan het herstellen is.
Egusin 250 is bedoeld om:
Egusin SLH bevat sterk bufferende componenten en is bedoeld voor de acute fase. Te lang bufferen kan de pH te langdurig hoog houden en dat is uiteindelijk niet optimaal voor de vertering. Daarom verschuif je na de acute fase naar Egusin 250.
Egusin 250 bevat vooral componenten met gelvormende eigenschappen, werkt met minder bufferende componenten en kan daarom langduriger worden ingezet.
Egusin 250 wordt geadviseerd zo lang als nodig, maar minimaal twee maanden.
Egusin 250 bevat geen fenegriekzaden en kan daarom ook veilig worden verstrekt aan drachtige merries.
Sommige paarden hebben terugkerende maaggevoeligheid of zijn simpelweg “maag-gevoelig” in hun management, training of stressniveau. Daarvoor is Egusin 365 ontwikkeld.
Voor paarden die dagelijks zorg nodig hebben bij terugkerende problematiek van de maag. Ook inzetbaar bij rantsoenwisselingen of mestwater; het draagt bij aan een normale werking van de maag.
Egusin 365 bevat onder andere polyfenolen uit druivenextract en natuurlijke vitamine E. Dit helpt bij ondersteuning in de wintermaanden en bij training, omdat paarden bij inspanning een hogere behoefte kunnen hebben en winterrantsoenen doorgaans lager zijn in vitamine E dan vers weidegras in het voorjaar.
Polyfenolen en Vitamanie E zijn krachtige plantaardige antioxidanten die paarden helpen bij het bestrijden van oxidatieve stress, ontstekingen en het ondersteunen van het immuunsysteem en spieren. Paarden in training hebben een verhoogde behoefte, om spieren soepel en gezond te houden.
Voor langdurig gebruik, ter preventie van maagproblemen: dagelijks 100 gram, verdeeld over twee maaltijden.
Als je het terugbrengt tot de essentie, ziet een praktisch plan er zo uit:
Twijfel je welk product of welke stap past bij jouw paard, zijn training en zijn management? Neem contact op voor vragen of advies. We denken graag met je mee in een plan dat past bij jouw situatie.
